ycie na podsuchu(Das Leben Der Anderen)


reyseria: Florian Henckel-Donnersmarck
scenariusz: Florian Henckel-Donnersmarck
obsada: Martina Gedeck, Ulrich Muhe, Sebastian Koch
gatunek: dramat
kraj: Niemcy
rok produkcji: 2006
czas trwania: 137 min
Opis

Swoim reyserskim debiutem "YCIE NA PODSUCHU" Florian Henckel von Donnersmarck dokona czego niebywaego. Ukaza histori osadzon w samym sercu NRD, nie uciekajc si do pprawd czy kompromisw, jakimi byy popularne ostatnio "NRD-owskie komedie" ("Soneczna aleja", "Goodbye Lenin"). Przygldajc si yciu codziennemu za elazn kurtyn, opisa mechanizmy wadzy, ktre zapewniwszy systemowi panujcemu w NRD trwao, doprowadziy rwnie do jego upadku.

W uznaniu przenikliwoci tego opisu, film zosta nagrodzony a siedmioma Niemieckimi Nagrodami Filmowymi, Europejsk Nagrod Filmow, nominacj do Zotego Globa i jest kandydatem do Oscara 2007 za film nieanglojzyczny.

... Listopad 1984 r., Izba Zatrzyma Hohenschnhausen. Kapitan Gerd Wiesler skutecznie i bezlitonie przesuchuje winia podejrzanego o pomoc przyjacielowi w ucieczce z kraju. Wiesler nagrywa przesuchanie, eby zaprezentowa metody uywane dla pozyskania zezna jako przykad swoim uczniom w Wyszej Szkole Stasi. Na premierze sztuki Georga Dreymana, Wiesler ma okazj obserwowa autora i odtwrczyni gwnej roli, pikn aktork Christ-Marie Sieland. Wkrtce Anton Grubitz, zarzdzajcy Departamentem Kultury w Stasi, wyda Wieslerowi rozkaz prowadzenia staego nadzoru nad pisarzem, ktrego minister Hempf podejrzewa o nielojalno wobec Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jednoci.

Poprzez inwigilacj Dreymana (w jego mieszkaniu umieszczone zostaj materiay podsuchowe, prowadzony jest te nadzr ze strychu jego domu) kapitan Wiesler zaczyna poznawa jego rodowisko, ich ycie prywatne i tajemnice...

Z dnia na dzie Wiesler czuje si coraz bardziej zdezorientowany, wracajc po pracy do swoich prywatnych spraw. Ryzykujc zdekonspirowanie, postanawia wynie z mieszkania obserwowanego ksik i po raz pierwszy ma okazj przeczyta dzieo Bertolda Brechta. Ingeruje take w plany towarzyszki Dreymana...

PRODUKCJA

Przed realizacj wasnego scenariusza pt. "ycie na podsuchu", reyser Florian Henckel von Donnersmarck powici blisko 4 lata wnikliwym badaniom danych o Stasi. Poza zgbieniem literatury powiconej temu tematowi, twrca odby wielogodzinne rozmowy z naocznymi wiadkami, byymi funkcjonariuszami Stasi i jej ofiarami.

Twrcy filmu wyszli z zaoenia, e krcenie w oryginalnych lokalizacjach ma pierwszorzdne znaczenie w filmie o tak wanym historycznym temacie. Zdjcia odbyway si m.in. w centrali Stasi na Normannenstrae, gdzie obecnie mieci si muzeum. Nie szczdzono zatem rodkw na odtworzenie charakterystycznego wygldu NRD-owskich miast.

Twrcy "ycie na podsuchu" jako pierwsi i jak dotd jedyni mieli dostp do siedziby archiww Stasi. Pokazano midzy innymi wielki zmechanizowany system skadowania akt, ktry od czasu realizacji filmu zmodernizowano. Dane oczywicie zachowano, ale stary sposb ich przechowywania istnieje ju tylko na tamie celuloidowej.

NRD - TO HISTORYCZNE
PRZEDSTAWIA PROFESOR MANFRED WILKE*

Rzdy Socjalistycznej Partii Jednoci (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, SED) opieray si na ideach marksizmu i leninizmu oraz walki klasowej. Jej program okrelono w formie planw, dyrektyw i ogranicze, jasno wyraonych w postaci kodeksu karnego.

Zadaniem Pastwowej Suby Bezpieczestwa, Stasi byo maksymalna depersonalizacja obywateli i stworzenie kategorii "innych", czyli osb podlegajcych przesuchaniom, inwigilacji i aktom przemocy. W ten sposb grupa ta stawaa si obiektem powszechnej nienawici.

Zaaresztowanie byo wystarczajcym dowodem, e podejrzany jest wrogim "elementem". Program Stasi zakada czynny, zastraszajcy wpyw na ycie "innych", majcy na celu dostosowanie ich do oczekiwa partii. Centrum Stasi miecio si w berliskim Hohenschnhausen, modych funkcjonariuszy szkolono w Wyszej Szkole Stasi w Poczdamie.

Termin "procedura operacyjna" odnosi si do monitorowania aktywnoci podejrzanych o najwyszym stopniu tajnoci i oficjalnie sta si czci jzyka administracyjnego w 1976 roku.

"Wykroczeniem przeciwko systemowi", za ktre groziy 2 lata wiezienia, byo "nielegalne przekroczenie granicy" ( 213 kodeksu karnego NRD). Karano nawet za planowanie bd usiowanie "opuszczenia republiki". Wzmocnienie granic przyczynio si do wzmoonej dziaalnoci przewodnikw, ktrzy pomagali obywatelom NRD w ucieczce na zachd, za co grozio im do 8 lat wizienia.

Stasi liczyo od 13 000 do 91 000 funkcjonariuszy, nadzorujcych dziaalno blisko 170 000 nieoficjalnych wsppracownikw. W ten sposb realizowano obdny projekt Socjalistycznej Partii Jednoci podporzdkowania narodu staej inwigilacji.

*Profesor Manfred Wilke, przewodniczcy Komisji ds. Bada nad Rzdami Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jednoci.

WYWIAD Z FLORIANEM HENCKELEM VON DONNERSMARCKIEM

Skd wzi si pomys podjcia tego tematu? Czy byy jakie powody osobiste?

- Dwie rzeczy wpyny na moj decyzj. Pierwsz byy niezatarte wspomnienia z wanych wizyt w Berlinie Wschodnim i NRD. Jako 9-letnie dziecko byem zaciekawiony, co wzbudzao strach dorosych. A naprawd si bali. Wyczuwaem to, gdy moi rodzice przekraczali granic (urodzili si na wschodzie i pewnie dlatego poddawano ich cilejszej kontroli) albo gdy odwiedzali nas przyjaciele ze wschodu. Dzieci maj niezawodny radar na takie uczucia. Bez tego wspomnienia nie znalazbym odpowiedniego podejcia do tego tematu.

Drugim czynnikiem byo wspomnienie ze studiw. W trakcie studiw zobaczyem ujcie zrealizowane w amerykaskim planie, na ktrym wida byo mczyzn, siedzcego w mroku ze suchawkami na uszach. Sucha niebywale piknej muzyki, cho wcale nie mia na to ochoty. Ten czowiek w mojej wyobrani przeistoczy si w kapitana Gerda Wieslera. Gabriel Yared powiedzia mi kiedy, e twrcy s tylko odbiorcami. Jeli to prawda, musi istnie jaki nadawca, bez ustanku wysyajcy nam silne sygnay.

Bardzo skrupulatnie przygotowywa si Pan do nakrcenia tego filmu.

- Odwiedziem wiele miejsc, eby poczu atmosfer tamtych czasw, np. Muzeum Hohenschnhausen, wczesne Ministerstwo Bezpieczestwa oraz archiwa Biura Birthlera. Oprcz tych wizyt bardzo wiele day mi rozmowy z naocznymi wiadkami, od funkcjonariuszy Stasi przez prostytutki na ich usugach, a po ludzi, ktrzy byli przetrzymywani na Normannenstrae. Udao mi si pozna rne punkty widzenia i czsto sprzeczne wersje historii, ale dziki temu miaem peniejsze poczucie prawdy tego czasu.

By moe najwaniejszym czynnikiem bya moliwo wsppracy z ekip i aktorami, w znacznej czci pochodzcymi ze Wschodu. Wielu z nich wniosa do tego projektu osobiste dowiadczenia. Czsto praca nad "yciem na podsuchu" stanowia dla nich pierwsz okazj do porozmawiania o tych czasach. I to 14 lat po zjednoczeniu! Niektre rany rzeczywicie dugo si goj.

Czy wzorowa si Pan na konkretnych postaciach i wydarzeniach z historii?

- Bohaterowie powstali z poczenia szeregu prawdziwych postaci. Kilka osb moe rzeczywicie odnale w nich swoje rysy. "ycie na podsuchu" nie jest jednak powieci ani filmem "z kluczem". Postaci i wydarzenia zostay wiadomie pozostawione "w zawieszeniu". Hempf jest na przykad ministrem bez teki. Zaleao mi na tym, eby nie zgubi si w historycznych detalach. Chciaem opowiedzie o prawdziwych ludziach, ale w wyraniej nakrelonych realiach i bardziej emocjonalnie.

Jak dobiera Pan kolory i dekoracje, ktre widzimy w filmie?

- Mielimy bardzo konkretn wizj tego, jakich kolorw naley uy. Podkrelilimy charakterystyczny dla NRD minimalizm. W tamtych czasach ziele zdecydowanie przewaaa nad bkitem, wic ograniczylimy obecno tego ostatniego. Podobnie byo z czerwieni, zastpion pomaracz. Uywalimy take rnych odcieni brzu, beu i szaroci, pamitajc jednak o typowej dla tych czasw oszczdnoci kolorystycznej.

Galeria


first.php


KINO STUDYJNE ŚWIATOWID" KATOWICE,
ul. 3 Maja 7 tel: 32 258 74 32

e-mail: kasa@swiatowid.katowice.pl
Instytucja Filmowa Silesia Film jest instytucją kultury Samorządu Województwa Śląskiego