Przegld Bergmana
Opisy filmw

 

Sidma piecz Det Sjunde inseglet
Szwecja 1956, 96 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Gunnar Fischer
muzyka: Erik Nordgen
monta: Lennart Wallen
dwik: Lennart Wallin, Aaby Wedin
scenografia: P.A. Lundgren
kostiumy: Manne Lindholm
obsada: Max von Sydow (Antonius Block), Gunnar Bjrnstrand (Jns), Nils Poppe (Jof) Bibi Anderson (Mia), Bengt Ekerot (mier), Ake Fridell (Plog), Inga Gill (Lisa), Erik Strandmark (Skat), Bertil Anderberg (Raval).

nagrody: Nagroda Specjalna Jury na MFF w Cannes

Sidma piecz powstaa na bazie jednoaktwki "Malowido w drewnie", ktr Bergman stworzy dla (i przy udziale) studentw szkoy teatralnej w Malm. To, co miao by warsztatow wprawk, okazao si podstaw dla filmu, ktry uczyni reysera sawnym. Sidma piecz - moralitet ubrany w redniowieczny kostium - to pierwsza cz z tak zwanego cyklu wertykalnego, a zarazem pierwsza Bergmanowska prba poznania Boga, prba, ktr autor ponowi w wielu tytuach, choby w Jak w zwierciadle, Gociach wieczerzy paskiej i Milczeniu. Rycerz Antonius Block i jego giermek Jns powracaj z wyprawy krzyowej. Podruj przez ziemie zniszczone szalejc zaraz, obserwuj okrutne gwaty i pochody biczownikw, spotykaj przeraon dziewczyn skazan na mier za czary i rodzin kuglarzy, ktra stanowi jedyn oaz szczcia w tym straszliwym wiecie. Block traktuje podr jako drog do poznania prawd ostatecznych. Poniewa ycie naokoo wydaje si pozbawione sensu, a Bg milczy, rycerz gotw jest zapyta mierci. Ta decyduje si podj jego wyzwanie i zagra z nim w szachy, na jednej szali kadc tajemnic wszechrzeczy, na drugiej - jego ycie. "Warto artystyczna Sidmej pieczci wynikaa nie tyle z bezwzgldnej oryginalnoci intelektualnej filmu, bo o takiej mwi trudno, co z jego niezwykle sugestywnego ksztatu estetycznego. Widmo wszechobecnej mierci na pierwszym planie, wizyjna inscenizacja scen masowych (...), idealna harmonia pierwiastkw sacrum i profanum, tragizmu i komizmu, patosu i arlekinady, epiki i liryki, realizmu i fantastyki (...) zoyy si na filmowy spektakl o ogromnej i nieprzemijajcej sile emocjonalnego oddziaywania - wiadectwo absolutnego mistrzostwa Bergmana w opanowaniu filmowej formy." - pisa o Sidmej pieczci Tadeusz Szczepaski.

Tam, gdzie rosn poziomki Smultronstllet
Szwecja 1957, 91 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Gunnar Fischer
muzyka: Erik Nordgren, Gte Lovn
monta: Oscar Rosander
dwik: Aaby Wedin, Lennart Wallin
scenografia: Gittan Gustafsson
kostiumy: Millie Strm
obsada: Victor Sjstrm (Profesor Isak Borg), Bibi Andersson ( Sara), Ingrid Thulin (Marianne Borg), Gunnar Bjrnstrand (Evald Borg), Jullan Kindahl (Agda), Folke Sundquist (Anders), Bjrn Bjelfvenstam (Viktor)

nagrody: Zoty Niedwied i nagroda FIPRESCI dla Victora Sjstrma na MFF w Berlinie, Zoty Glob dla najlepszego filmu obcojzycznego, Nagroda Woskiej Krytyki Filmowej na MFF w Wenecji, nominacja do Oscara za najlepszy scenariusz

Tam, gdzie rosn poziomki to studium przemijania zrealizowane przez zaledwie 37-letniego Bergmana i kolejne osobiste dzieo w filmografii reysera. "Ulepiem posta, która z wygldu przypominaa mojego ojca, ale któr na wskro byem ja. Ja sam (...), wyobcowany, zamknity w sobie, odgradzajcy si od innych, zadufany, nie tylko do nieszczliwy, ale naprawd nieszczliwy. Peen sukcesów. I uzdolniony. I solidny. I zdyscyplinowany."

Na swoje alter ego Bergman wybra 80-letniego profesora Borga, który jedzie z synow ze Sztokholmu do Lund na obchody wasnego jubileuszu naukowego. Podró staje si dla niego wdrówk przez obszary pamici, refleksj nad yciem i stosunkami z ludmi. Bohater przywouje we wspomnieniach swoj pierwsz niespenion mio, nieudane maestwo, trudne ojcostwo. Blisko mierci sprawia, e Borg uwiadamia sobie, i apodyktycznoci, chodem i obojtnoci odgrodzi si murem od innych, skaza si na rozpaczliw samotno. Teraz bdzie stara si powoli ów mur burzy (co jest jedynie subtelnie zasygnalizowane, ale i tak stanowi wyjtkowy w twórczoci reysera promyk optymizmu).

W Tam gdzie rosn poziomki Bergman podj si gry z konwencjami kina. Sekwencje snów stylizowane s na róne nurty kina niemego (od ekspresjonizmu, poprzez surrealizm, a do wodewilowego impresjonizmu). Autor zaprosi równie do wspópracy legendarnego reysera, mentora i twórc synnej szkoy szwedzkiej, Victora Sjöströma, który wcieli si w posta profesora Borga i jak mówi sam Bergman "zawadn (...) tekstem - przerobi go na swoj mod, woy we wasne dowiadczenia: udrk, mizantropi, wyobcowanie, brutalno, smutek, strach, samotno, chód, ciepo, szorstko i chandr."

Tam, gdzie rosn poziomki to studium przemijania zrealizowane przez zaledwie 37-letniego Bergmana i kolejne osobiste dzieo w filmografii reysera. "Ulepiem posta, ktra z wygldu przypominaa mojego ojca, ale ktr na wskro byem ja. Ja sam (...), wyobcowany, zamknity w sobie, odgradzajcy si od innych, zadufany, nie tylko do nieszczliwy, ale naprawd nieszczliwy. Peen sukcesw. I uzdolniony. I solidny. I zdyscyplinowany." Na swoje alter ego Bergman wybra 80-letniego profesora Borga, ktry jedzie z synow ze Sztokholmu do Lund na obchody wasnego jubileuszu naukowego. Podr staje si dla niego wdrwk przez obszary pamici, refleksj nad yciem i stosunkami z ludmi. Bohater przywouje we wspomnieniach swoj pierwsz niespenion mio, nieudane maestwo, trudne ojcostwo. Blisko mierci sprawia, e Borg uwiadamia sobie, i apodyktycznoci, chodem i obojtnoci odgrodzi si murem od innych, skaza si na rozpaczliw samotno. Teraz bdzie stara si powoli w mur burzy (co jest jedynie subtelnie zasygnalizowane, ale i tak stanowi wyjtkowy w twrczoci reysera promyk optymizmu). W Tam gdzie rosn poziomki Bergman podj si gry z konwencjami kina. Sekwencje snw stylizowane s na rne nurty kina niemego (od ekspresjonizmu, poprzez surrealizm, a do wodewilowego impresjonizmu). Autor zaprosi rwnie do wsppracy legendarnego reysera, mentora i twrc synnej szkoy szwedzkiej, Victora Sjstrma, ktry wcieli si w posta profesora Borga i jak mwi sam Bergman "zawadn (...) tekstem - przerobi go na swoj mod, woy we wasne dowiadczenia: udrk, mizantropi, wyobcowanie, brutalno, smutek, strach, samotno, chd, ciepo, szorstko i chandr."

rdoJungfrukllan
Szwecja 1961, 81 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ulla Isaksson na podstawie XIII-wiecznej ballady "Crka Tre z Wgne"
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: Erik Nordgren
monta: Oscar Rosander
dwik: Staffan Dalin, Aaby Wedin
scenografia: P.A. Lundgren
kostiumy: Marik Vos-Lundh
obsada: Max von Sydow (Tre), Birgitta Valberg (Mreta), Gunnel Lindblom (Ingeri), Birgitta Pettersson (Karin), Axel Dberg (Thin Herdsman), Tor Isedal (Mute Herdsman), Allan Edwall (ebrak)

nagrody: Oscar dla najlepszego filmu obcojzycznego, Zoty Glob dla najlepszego filmu obcojzycznego, Nagroda Specjalna na MFF w Cannes

O powodach realizacji rda Bergman napisa kiedy: "Potrzebowaem surowej i schematycznej koncepcji wiata, aby wyrwa si ze wiata bezksztatnego, niewyranego i ciemnego, w ktrym utknem. A wic zwrciem si do dogmatycznego chrzecijastwa redniowiecza, z jego jasnym podziaem na Dobro i Zo". rdo to opowie o losach pewnej zamonej, redniowiecznej rodziny. Dwie crki - Karin i Ingerin - wybieraj si do kocioa. Aby tam dotrze, dziewczta musz pokona niebezpieczn drog przez las. Ingerin podr wydaje si zbyt ryzykowna, pobona Karin, mimo prb siostry, postanawia i dalej. Po drodze spotyka wdrownych pasterzy, ktrzy namawiaj dziewczyn, by odpocza z nimi na polanie. Spotkanie z nieznajomymi zamienia si w koszmar - pasterze gwac i zabijaj Karin. Potem przypadkowo znajd si w domu swej ofiary i zechc sprzeda Tremu jej sukni. Rodzina odkrywa ich straszn zbrodni i postanawia pomci crk. "Ekranizacja redniowiecznego przekazu o nikczemnoci czowieka, dokonana z maestri narracyjn, ale i z brutalnym naturalizmem. - pisa o rdle Adam Garbicz - Fabua nie tworzy tym razem punktu wyjcia do rozwaa o wielkich problemach bytu, lecz prowadzi do myli o kruchoci zasad etycznych czowieka, ktry tak atwo daje si ponie okruciestwu."

Jak w zwierciadleSasom i en spegel
Szwecja 1960, 89 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: Erik Nordgen, wykorzystano take utwory Jana Sebastiana Bacha
monta: Ulla Ryghe
dwik: Staffan Dalin, Stig Flodin
scenografia: P.A. Lundgren
kostiumy: Mago
obsada: Harriet Andersson (Karin), Gunnar Bjrnstrand (David), Max von Sydow (Martin), Lars Passgard (Fredrik)

nagrody: Oscar dla najlepszego filmu nieanglojzycznego

Karin to moda kobieta cierpica na schizofreni. Razem z mem, bratem i ojcem wybiera si na kilka dni na ma skalist wysepk. Tam jej choroba gwatownie si nasila, a kady z towarzyszcych jej mczyzn na swj sposb musi poradzi sobie z t sytuacj. Ojciec, ceniony pisarz, pocztkowo przypatruje si cierpieniom crki z zawodowym zainteresowaniem, by w kocu uzmysowi sobie wasny egoizm. Mowi, ktry jest lekarzem trudno pogodzi si z bezradnoci medycyny wobec choroby. Modszy brat, przeywajcy problemy dojrzewania, jest jedynym, ktry stara si zrozumie siostr. Ta oczekujc objawienia si Boga, w odruchu rozpaczy i osamotnienia doprowadza do zblienia z nim. Sytuacja staje si tak powana, e konieczna jest hospitalizacja Karin. Dla jej ojca widok ldujcego helikoptera i pielgniarzy jest prawdziwym szokiem. Zaczyna opowiada synowi o mioci Boej... Jak w zwierciadle nagrodzone w 1962 roku Oscarem dla najlepszego filmu zagranicznego Ingmar Bergman okreli jako swoje najbardziej osobiste dzieo. Tytu filmu zaczerpn z biblijnych wersw: "Teraz widzimy jak w zwierciadle, a wonczas - twarz w twarz. Teraz poznaj tylko czciami, wonczas poznam i sam bd poznany". Wydaje si, e dla Bergmana spraw najwaniejsz jest moliwo znalezienia czynnika jednoczcego ludzi, uatwiajcego im porozumienie, by mogli ujrze si takimi, jakimi s w istocie, a nie w wypaczonym przez lustro odbiciu. Dla reysera czynnikiem tym wydaje si by jedno - mio. Atmosfer filmu, z jego symbolik i metaforyk, znakomicie podkrelaj doskonae zdjcia Svena Nykvista, staego wsppracownika szwedzkiego reysera. Jak w zwierciadle otwiera bergmanowsk trylogi powicon relacjom czowieka z Bogiem. Pozostae filmy, ktre si na ni skadaj to Gocie Wieczerzy Paskiej i Milczenie.

Gocie Wieczerzy PaskiejNattvardsgsterna
Szwecja 1961, 81 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
monta: Ulla Ryghe
dwik: Staffan Dalin, Stig Flodin
scenografia: P.A. Lundgren
kostiumy: Mago
obsada: Gunnar Bjrnstrand (Tomas Ericsson), Ingrid Thulin (Mrta Lundberg), Max von Sydow (Jonas Persson), Gunnel Lindblom (Karin Persson), Allan Edwall (Algot Frvik)

"Ostateczny ksztat tego filmu wyania si z przey i rozmyla artysty, ktry tym razem postanowi odrzuci wszelkie koncesje i kompromisy, ju nie tylko wobec widza, ale przede wszystkim wobec samego siebie. Obecnie Bergman pragn za wszelk cen unikn jakichkolwiek (...) pozornych rozwiza i atwych konkluzji, dramaturgicznych manipulacji i reyserskich trikw - jednym sowem, wszystkiego, co mogoby zafaszowa obraz jego psychicznych zmaga z wiar w Boga" - pisa o filmie Tadeusz Szczepaski, wybitny znawca twrczoci Bergmana. Akcja Goci Wieczerzy Paskiej dzieje si w maej rybackiej osadzie. Pastor Tomas Ericsson wypenia swoje liturgiczne obowizki z drczcym go poczuciem, e braknie mu wiary... Podczas dnia, w ktrym toczy si akcja filmu pojawiaj si u niego wierni ze swoimi problemami i wtpliwociami. ona jednego z rybakw prosi o pomoc, gdy jej m jest w depresji i nie chce y w wiecie przemocy i zagroenia atomowego. Sowa pociechy padajce z ust pastora nie brzmi przekonujco. Nie potrafi oszukiwa, e jego wiara jest niezachwiana. Pojawia si take garbaty kocielny, ktry opisuje pastorowi bezmiar swego cierpienia. Tomas otrzymuje list od swojej wieloletniej przyjaciki Marty, w ktrym ta oskara go, e nie umie dawa mioci. Dopiero przelanie tej czary goryczy doprowadzi do zmian w yciu pastora. Gocie Wieczerzy Paskiej to rodkowa cz trylogii, w ktrej Bergman poszukuje odpowiedzi na pytanie o obecno Boga w naszym yciu.

MilczenieTystnaden
Szwecja 1962, 95 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: Ivan Renliden, wykorzystano take utwory Jana Sebastiana Bacha
monta: Ulla Ryghe
dwik: Staffan Dalin, Stig Flodin
scenografia: P.A. Lundgren
kostiumy: Marik Vos-Lundh, Bertha Sannel
obsada: Ingrid Thulin (Ester), Gunnel Lindblom (Anna), Birger Malmsten (barman), Hakan Jahnberg (kelner), Jrgen Lindstrm (Johan)

nagrody: Nagrody Guldbagge 1963 - nagroda dla najlepszej aktorki (Ingrid Thulin), za najlepsz reyseri i najlepszy film

Sceneri filmu jest utopijne pastwo totalitarne Timoka, lece gdzie w Europie. Posiada ono wasny, dziwny jzyk, starannie izoluje si od przybyszy, a po jego ulicach jed czogi. Docieraj tu dwie siostry, ktrym towarzyszy syn jednej z nich - Johan. Bohaterki bardzo si od siebie rni: Anna jest hedonistyczna i zmysowa, Ester intelektualna i opanowana. Te rnice s gwnym powodem konfliktu, jaki si midzy nimi rozgrywa. Jego wiadkiem jest may Johan, ktrego posta Bergman bardzo eksponuje. To jego oczami obserwujemy wiat bdcy czym na ksztat przeraajcego labiryntu. W tym mrocznym i niepokojcym filmie Bergman tworzy emocjonaln atmosfer, jaka towarzyszy konfrontacji czowieka z nieznanym wiatem. To, co dziwne, tajemnicze, pocigajce, jest take wieloznaczne, obce i pene grozy. Bezlitosna wizja Bergmana czy si, z wyjtkow jak na pocztek lat 60. otwartoci i gwatownoci scen erotycznych. Milczenie miao by w zamierzeniu filmem-snem penym onirycznych i fascynujcych obrazw. I to one, a nie sowa miay by nonikiem wszelkich znacze i emocji. Tytuowe "milczenie" odnosio si do milczenia Boga i kryzysu wiary, ktremu reyser da wyraz w filmach Sidma piecz, Jak w zwierciadle czy Gocie Wieczerzy Paskiej. Sam Bergman mwi o gwnym konflikcie tego filmu: "to tumult, jaki powstaje pomidzy ciaem i dusz, kiedy nie ma Boga". Milczenie stanowi zwieczenie bergmanowskiej trylogii bdcej niezwyk w kinematografii manifestacj artystycznej swobody i odwagi.

PersonaPersona
Szwecja 1966, 96 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: Lars Johan Werle
monta: Ulla Ryghe
dwik: Lennart Engholm, Per-Olof Pettersson
scenografia: Bibi Lindstrm
kostiumy: Mago
obsada: Liv Ullmann (Elisabeth Vogler), Bibi Andersson (Alma), Margaretha Krook (lekarka) Gunnar Bjrnstrand (Pan Vogler), Jrgen Lindstrm (syn Elisabeth)

nagrody: BAFTA 1968 - nominacja dla Bibi Andersson za najlepsz rol kobiec

Pomys Persony zrodzi si na gruzach nie zrealizowanych nigdy Ludoercw - zamierzonej opowieci o rozterkach wspczesnych artystw, o sztuce karmicej si ludzkim cierpieniem. Pewnego dnia Bibi Andersson - staa aktorka Bergmana - przedstawia mu w Sztokholmie Norwek Liv Ullmann (ktra zostaa potem towarzyszk ycia reysera i najwaniejsz "twarz" jego filmw). Bergman by zafascynowany podobiestwem obu aktorek i postanowi nakrci, jako to sam uj, "kameralny utwr na dwa instrumenty". Bergman powierzy Ullmann rol Elisabeth, aktorki, ktra nagle w trakcie przedstawienia przestaje mwi i rezygnuje z wystpu. Lekarka przeprowadza szczegowe badania, z ktrych wynika, e milczenie aktorki nie jest konsekwencj adnej choroby, a wiadomego wyboru. Zaleca jej dugi odpoczynek i absolutny spokj. W ustronnej willi nad morzem opiekuje si ni Alma, ktra podziwia aktork i dokada wszelkich si, by skoni j do mwienia. Odsania przed ni intymne szczegy swego ycia, powierza jej swoje lki i urazy, upodabnia si do ubstwianej Elisabeth, niemal przejmujc jej tosamo. Jednak pozr bliskoci znika, gdy pielgniarka znajduje przypadkowo list, w ktrym Elisabeth j obmawia. Bergman, jakby podporzdkowujc warsztat wymowie Persony, zrezygnowa z iluzji realizmu. Stosujc znaczce przerywniki - ujcie lampy projektora, pojawienie si perforacji tamy filmowej czy autocytatw - wci przypomina widzom, e to nie ycie, lecz sztuka. Mimo to stworzy nie tylko przejmujc medytacj artysty nad sensem i zalenociami twrczoci, ale te nad ludzkim lkiem, rozczarowaniem i samotnoci. Sam po latach oceni ten film jako jeden z najwaniejszych w swojej filmografii: "Dzi czuj, e w Personie - a pniej w Szeptach i krzykach - posunem si tak daleko, jak tylko mogem. W poczuciu wolnoci dotknem bezsownych tajemnic, ktre jedynie kino potrafi unie."

Szepty i krzyki Viskningar och rop
Szwecja 1972, 81 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: wykorzystano utwory Jana Sebastiana Bacha i Fryderyka Chopina
monta: Siv Lundgren
dwik: Tommy Persson, Owe Svensson
scenografia: Marik Vos-Lundh
kostiumy: Marik Vos-Lundh
obsada: Harriet Andersson (Agnes), Kari Sylwan ( Anna), Ingrid Thulin (Karin), Liv Ullmann (Maria), Erland Josephson( lekarz), Henning Moritzen (Joakim), Georg Artin (Frederik), Anders Ek (Isak)

nagrody: Oscar dla Svena Nykvista za najlepsze zdjcia; nominacje do Oscara za najlepszy film obcojzyczny, reyseri, scenariusz oraz kostiumy; nominacja do Zotego Globu dla najlepszego filmu obcojzycznego; Technical Grand Prize na MFF w Cannes 1973

Szepty i krzyki narodziy si z wizji plastycznej. "Zdarza si, e obrazy uparcie powracaj, a ja nie wiem dlaczego. - wspomina Ingmar Bergman - Potem znikaj, znw powracaj i s dokadnie takie same. Cztery kobiety w bieli w czerwonym pokoju. Krztaj si, szepcz midzy sob i s nader tajemnicze. (...) Opisana powyej scena przeladowaa mnie przez rok. Byem akurat zajty czym innym, ale poniewa te kobiety powracay z wielkim uporem, zrozumiaem, e czego chc." Jest pocztek XX wieku, jesie - Agnes, samotna wacicielka XVIII-wiecznego paacyku umiera na raka. Jej siostry przybywaj, aby towarzyszy jej ostatnim chwilom. Jednak kobiety najwyraniej nie maj ze sob prawdziwego kontaktu, Karin i Maria boj si mierci siostry i uciekaj do swoich spraw. W ich yciu panuje pustka, ich maestwa s emocjonalnym piekem - Karin obsesyjnie nienawidzi duo starszego Frederika, a Maria zamierza zdradzi Joakima, cay czas uwodzc lekarza Agnes. Jedyn osob, ktra cierpliwie czuwa przy ku chorej jest Anna - suca, ktra niedawno stracia wasne dziecko. Nawet blisko mierci nie jest w stanie wytrci tego wiata ze stanu emocjonalnego otpienia, hipokryzji i wszechobecnego egoizmu. "Pocztek jak z "Trzech sistr", koniec jak z "Winiowego sadu", a w rodku Strindberg" - tak Franois Truffaut oceni to, jak je nazwa, "arcydzieo czystego obrazu na temat kobiet".

Sceny z ycia maeskiegoScener ur ett ktenskap
Szwecja 1973, 155 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
monta: Siv Lundgren
scenografia: Bjrn Thulin
kostiumy: Inger Pehrsson
obsada: Liv Ullmann (Marianne), Erland Josephson ( Johan), Bibi Andersson (Katarina), Jan Malmsj (Peter), Gunnel Lindblom (Eva), Anita Wall (Pani Palm), Barbro Hiort af Orns (Pani Jacobi)

nagrody: Zoty Glob dla najlepszego filmu obcojzycznego, nominacja do Zotego Globu dla Liv Ullmann za najlepsz rol kobiec

Sceny z ycia maeskiego powstay jako projekt telewizyjny. "Ekspert w dziedzinie maestwa", piciokrotnie onaty Bergman, kokieteryjnie twierdzi, e napisa scenariusz dla zabawy i nakrci go w warunkach chaupniczych w pobliu swego domu na Far. Jednak 6-odcinkowy serial, emitowany w szwedzkiej telewizji publicznej w 1973 roku, a wic w czasie ogromnych przemian obyczajowych, okaza si tak popularny wrd Szwedw, e po ptorej roku zosta przekopiowany na tam 35 mm i zmontowany jako film kinowy. Marianne i Johana poznajemy w 10 lat po lubie, kiedy udzielaj wywiadu ilustrowanemu pismu jako statystyczne, acz szczliwe szwedzkie maestwo. On jest psychologiem pracujcym naukowo, ona - prawniczk, specjalistk od rozwodw. Maj dwjk dzieci. yj zgodnie, umiej si porozumie, z zaenowaniem ogldaj znajomych, ktrzy tkwi w toksycznym zwizku. Jednak po dziesiciu latach zastajemy ich w zupenie innej sytuacji, w nowych maestwach. Johan, odszedszy od Marianne, zwiza si z duo modsz Paul, by w kocu, z rozsdku i w zasadzie bez mioci zaoy drug rodzin. Z kolei Marianne, pocztkowo zaamana odejciem ma, niespodziewanie odnalaza w sobie si, porzucajc rol kobiety potulnej i podporzdkowanej. Studium maestwa cakowicie pomija kontekst ycia pary bohaterw, a kamera Nykvista, operujc kameralnymi zblieniami (atwo policzy w tym filmie ujcia, ktre zblieniami nie s), koncentruje si wycznie na ich wzajemnych relacjach, na narastajcej pomidzy nimi obcoci. Bergman, towarzyszc Marianne i Johanowi w ich codziennoci, stara si udowodni jedn ze swoich ulubionych tez, e "maestwo nie suy mioci".

Jesienna sonataHstsonaten
Szwecja 1978, 99 min.

reyseria: Ingmar Bergman
scenariusz: Ingmar Bergman
zdjcia: Sven Nykvist
muzyka: wykorzystano utwory Jana Sebastiana Bacha , Fryderyka Chopina, Georga Friedricha Hndla i Roberta Schumanna
monta: Sylvia Ingmarsdotter
dwik: Owe Svensson
scenografia: Anna Asp
kostiumy: Inger Pehrsson
obsada: Ingrid Bergman (Charlotte Andergast), Liv Ullmann (Eva), Lena Nyman (Helena), Halvar Bjrk (Viktor), Marianne Aminoff (sekretarka), Arne Bang-Hansen (Otto), Gunnar Bjrnstrand (Paul)

nagrody: nominacja do Oscara dla Ingrid Bergman za najlepsz rol kobiec, nominacja do Oscara za najlepszy scenariusz, Zoty Glob dla najlepszego filmu zagranicznego, nominacja do Zotego Globu dla Ingrid Berman za najlepsz rol kobiec, nominacja do Cezara dla najlepszego filmu zagranicznego

W 1972 roku Bergman pokazywa na festiwalu w Cannes Szepty i krzyki. Wtedy to spotka synn aktork, Ingrid Bergman, ktrej obieca rol w ktrym ze swoich kolejnych filmw. Na pomys Jesiennej sonaty wpad cztery lata pniej, bezporednio po zaamaniu nerwowym (spowodowanym afer podatkow z 1976) i pobycie w klinice psychiatrycznej. By moe dlatego czsto podkrela, e pomys na ten film powsta w niewiadomy sposb, narodzi si sam: "Nigdy nie mogem si dowiedzie, jak doszo do Sonaty jesiennej. (...) Dlaczego nagle si pojawia i wyglda jak wyglda, zupenie jak sen?" Film jest dramatem, rozgrywajcym si w zasadzie w przestrzeni pomidzy dwiema kobietami - matk i crk. Charlotta - wiatowej sawy pianistka, ktra, zapomniawszy o rodzinie, w caoci powicia si sztuce - przeywa depresj po mierci swojego przyjaciela, Leonarda. Na zaproszenie crki i jej ma przyjeda ze Szwajcarii do maego prowincjonalnego zboru protestanckiego w Szwecji. Matka jest oburzona, e Eva bez jej wiedzy wzia pod opiek swoj upoledzon i oddan przed laty do przytuku siostr - Helen. Bdzie to pierwsza, ale nie jedyna rysa w atmosferze pozornej, uprzejmej obojtnoci midzy nimi.. Jesienna sonata, kameralny rodzinny portret przeradza si w psychodram ujawniajc sprzeczne uczucia, jakimi targane s obie kobiety. Bergman niejednokrotnie podkrela, e najwaniejszym, najbardziej dojmujcym dowiadczeniem egzystencjalnym w yciu czowieka jest upokorzenie, e to ono determinuje najczciej kontakty midzy ludmi. Jesienna sonata jest w jego filmografii jednym z obrazw udowadniajcych t tez.

 
first.php


KINO STUDYJNE ŚWIATOWID" KATOWICE,
ul. 3 Maja 7 tel: 32 258 74 32

e-mail: kasa@swiatowid.katowice.pl
Instytucja Filmowa Silesia Film jest instytucją kultury Samorządu Województwa Śląskiego